Nie ma jednego właściwego sposobu na napisanie autobiografii. Tak naprawdę ilu potencjalnych autorów, tyle pomysłów. Na temat naszej autobiografii można wpaść podczas robienia porządków, odkrywając dawno zapomniane przez nas szpargały (więcej o takim podejściu przeczytasz tutaj). Równie dobrze o naszym życiu można opowiedzieć z perspektywy innych ludzi (sprawdź tutaj). Dziś chciałabym Was zachęcić do stworzenia autobiografii inspirowanej wakacjami.
Bardzo często moi studenci są zaskoczeni, że w wieku dwudziestu kilku lat mają napisać historię swojego dotychczasowego życia. Zdarza mi się słyszeć od nich, że ich życie nie jest wystarczająco ciekawe, że nic ważnego się w nim do tej pory nie wydarzyło, przez co po prostu nie wiedzą co mogliby zawrzeć w swojej autobiografii. To jednak tylko pierwsza reakcja na zadanie, które przed nimi stawiam. Inne niż do tej pory, bo dotyczące ICH życia. Nie neutralnego tematu, ale ich osobistej historii.
Tak się akurat złożyło, że jedna z moich wakacyjnych lektur znów okazała się lustrem do tego, co podświadomie we mnie pracowało. Jak co roku zabrałam ze sobą na wakacje Liane Moriarty. (W ubiegłym roku urzekła mnie jej książka Moja wina, Twoja wina.) Już na samym początku Niedaleko pada jabłko dowiadujemy się, że główna bohaterka, emerytowana instruktorka tenisa, uczestniczy (niezupełnie z własnej woli) w kursie pisania autobiografii. Jej nauczycielka mówi, że „Proces pisania autobiografii zaczyna się od wyboru motywu przewodniego, a następnie dobiera się tylko pasujące anegdoty.” A co, jeśli takim motywem stanie się lato? Co, jeśli spojrzymy na nasze życie przez pryzmat wakacyjnych doświadczeń – tych z dzieciństwa i tych z dorosłości? Bo lato to kopalnia wspomnień – tych drobnych, z pozoru nieistotnych, które po latach wracają do nas niespodziewanie i dziwnie wyraźnie. I właśnie te wspomnienia mogą stać się punktem wyjścia do naszej autobiografii.
Nie da się jednak napisać autobiografii, myśląc ogólnie o swoim życiu. Trzeba się zatrzymać przy jego konkretnych momentach, dniach, uczuciach. Pięknie pokazuje to Trude Marstein w swojej książce Miałam tak wiele. Każdy rozdział opowiada o wybranym fragmencie życia głównej bohaterki – gdy jest małą dziewczynką, gdy zerwał z nią chłopak, gdy zostaje matką. Każda scena to drobny wycinek jej życia, ale razem układają się one w spójną, poruszającą opowieść.
I właśnie do takiego podejścia chciałabym Was dziś zachęcić – do stworzenia własnej autobiografii składającej się z wakacyjnych chwil, kadrów i wspomnień. Wykorzystajcie to lato, aby przyjrzeć się sobie i swojemu życiu. Wróćcie pamięcią do czasów dzieciństwa, nastoletnich i obecnych. Zastanówcie się co stanowi swoistą klamrę Waszego życia. Czy są to osoby, które Wam towarzyszą? Miejsce, w którym spędzacie letni czas? Czy hobby, które cały czas realizujecie?
Aby ułatwić Wam rozpoczęcie Waszej historii, przygotowałam cztery motywy autobiograficzne inspirowane wakacjami. Każdy z nich podzielony jest na dwie części. W pierwszym kroku pokazuję na swoim przykładzie jak można rozwinąć temat. W kolejnym kroku zachęcam Was do sięgnięcia do własnych wspomnień, proponując Wam konkretne pytania dotyczące danego motywu przewodniego. Oto one (wszystkie w konwencji Wszystkie moje…):
(Pamiętajcie jednak, że tworzycie swoją własną historię. Oczywiście istotną rolę mogą w niej odegrać ważne dla Was osoby, rzeczy czy miejsca, ale to Wy musicie być głównymi bohaterami Waszej opowieści!)
… buty biegowe
Każdy biegacz wie, że buty biegowe to coś znacznie więcej niż buty! Z każdą parą wiążą się konkretne wspomnienia i historie. Ja swój pierwszy maraton przebiegłam w różowych adidasach, w których po praniu rozwiązywały się sznurówki. (Do dnia dzisiejszego nie mam serca ich wyrzucić!) Jasnoróżowe brooksy były moim powrotem do regularnego biegania po dłuższej przerwie. A w granatowych asicsach wygrałam jesienne zawody (zupełnie niespodziewanie!).
Twoja kolej: Wybierz trzy pary swoich butów biegowych. Najlepiej niech będą to Twoje pierwsze buty biegowe, obecne i wybrane z okresu „pomiędzy” pierwszymi a obecnymi. Zatrzymaj się przy każdej parze i odpowiedz sobie na następujące pytania inspirowane letnimi miesiącami: Jaką osobą wtedy byłaś? Z kim dzieliłaś życie? Co działo się wtedy w Twoim życiu? Gdzie zazwyczaj trenowałaś? Co widziałaś na trasie? Spróbuj każdy fragment swojej historii skupić wokół konkretnej pary butów. Najlepiej, aby dany fragment (okres Twojego życia) został opisany w formie biegowych przemyśleń snutych podczas jednej z Twoich przebieżek.
… rowery
Jako mój pierwszy rower traktuję pięknego, lśniącego fioletowego rometa z czarnymi błotnikami i kolorowymi koralikami na szprychach. Uwielbiałam go! Służył mi głównie do przemieszczania się w trakcie mojego wakacyjnego pobytu na wsi: do sklepu, piekarni, a czasem też do lasu. Później te krótkie przejażdżki wydłużyły się za sprawą nowego jednośladu oraz zestawu sakw przytroczonego do niego. To w ten sposób, już we trójkę, przemieszczaliśmy się podczas naszych wakacyjnych wypraw, zarówno w górach jak i nad morzem. Dzisiaj natomiast jestem zakochana w szosie. To ona daje mi prawdziwą wolność, szybkość i czystą radość z jazdy po gładkich asfaltach ciągnących się w mojej codziennej okolicy. Na ten moment nie zamieniłabym jej na nic innego!
Twoja kolej: A jak wyglądały Twoje rowerowe wakacje? Czy Ty również masz konkretne wspomnienia związane z letnimi przejażdżkami rowerowymi? Jak zmieniały się one w zależności od Twojego wieku, roweru, osób, które Ci wtedy towarzyszyły? Postaraj się, aby każdy fragment Twojej historii skupiał się na wybranym okresie życia (dzieciństwo, czasy nastoletnie / studenckie, dorosłość). Zacznij od naszkicowania okolicy, po której kręcisz. Ciekawym pomysłem może być poeksperymentowanie z formą Twojego tekstu: spróbuj nadać mu formę monologu wewnętrznego lub dialogu, który rozgrywa się pomiędzy Tobą a Twoim rowerowym kompanem.
… książki
Być może też tak macie, że konkretny autor, książka czy też gatunek przypominają Wam wakacyjne chwile, które spędziliście zanurzeni w lekturze. Ja tak właśnie mam. Ania z Zielonego Wzgórza i kolejne tomy z tej serii zawsze będą kojarzyć mi się z wakacjami na wsi u wujostwa, gdzie spędzałam pierwszą część wakacji mojego dzieciństwa. Szwedzkie kryminały, z Henningiem Mankellem na czele, przez długi czas towarzyszyły mi z kolei nad Bałtykiem, gdzie od rozgrywających się w książce wydarzeń dzieliło mnie tylko… morze. Natomiast głos Edyty Jungowskiej czytającej (a raczej: odgrywającej) książki Astrid Lindgren był naszym przewodnikiem na wąskich drogach tajemniczych poniemieckich miejscowości Dolnego Śląska. Czy Emilowi uda się wyjąć głowę z wazy bez uszczerbku na zdrowiu? Czy detektyw Blomkvist rozwiążę tajemniczą zagadkę? I co ta Pippi jeszcze szalonego wymyśli?
Twoja kolej: Czy masz takie książki, które natychmiast przywołują wspomnienia konkretnych wakacji? Czy pamiętasz miejsce, w którym czytałaś konkretną książkę – pokój, plażę, hamak, namiot? Jak zmieniały się Twoje czytelnicze zainteresowania podczas wakacji na przestrzeni lat? Czy wracasz do dawnych lektur? Czy z kimś je dzieliłaś? Zacznij fragment swojego tekstu od zarysowania miejsca, w którym się znajdujesz. Opisz dokładnie jaka jest pora dnia, co widzisz, co czujesz. Czy jesteś sama? A może czytasz komuś innemu, na przykład swojemu dziecku? Do swojego tekstu możesz wpleść fragmenty konkretnych książek.
… miejsca wakacyjne
Wąskie strome drewniane schody domu mojego wujka, wąska ścieżka, tzw. granica, pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą polami i sad z jabłonkami to wakacyjne krajobrazy mojego dzieciństwa. Na schodach czytałam, granicą mknęłam na moim fioletowym romecie a pod jabłonkami rozbijałyśmy z siostrą namiot. To były czasy! Pamiętam też bardzo dokładnie mały pokoik na piętrze w Karpaczu, skąd przez kilka ładnych lat wyruszaliśmy wspólnie z rodzicami na górskie wędrówki. Dziś moje wakacyjne miejsce, do którego uwielbiam wracać, to pewna niewielka wieś na Kaszubach. Tam biegam, roweruję, czytam i czasem nawet pływam w lodowatych wodach Bałtyku. Jednym słowem – to tam prawdziwie wypoczywam.
Twoja kolej: A jakie miejsca powracają w Twojej pamięci, kiedy pomyślisz o wakacjach? Czy masz swoje wakacyjne miejsce – takie, do którego wracasz, choćby teraz tylko w myślach? Co się działo, gdy byłaś w tych miejscach – z kim wtedy byłaś, co czułaś, jak wyglądał Twój typowy dzień? Jak te miejsca zmieniały się z biegiem lat – i jak Ty się w nich zmieniałaś? Postaraj się zacząć od opisu tego miejsca, zaczynając od naszkicowania tła i stopniowo przechodząc do szczegółów (lub odwrotnie).
Nie musicie mieć za sobą przełomowych wydarzeń ani spektakularnych przygód, żeby napisać swoją autobiografię. Wystarczy uważnie przyjrzeć się drobnym momentom – tym, które wydarzyły się latem: przy charakterystycznym „cykaniu” roweru, na ścieżce biegowej, w ciszy podczas wieczornej lektury.
To właśnie te chwile – konkretne, cielesne, osadzone w miejscu i czasie – mówią o nas najwięcej. I to z nich budujemy naszą własną, niepowtarzalną opowieść.
Zacznijcie od lata. Może właśnie ono jest kluczem do wszystkich Waszych…
I koniecznie podzielcie się poniżej motywem, który mógłby stać się tematem przewodnim Waszej autobiografii inspirowanej latem.