Dużo się zmieniło na moim kursie z Pisania kreatywnego w trakcie trwania tego roku akademickiego. O tym, co dokładnie to było możecie przeczytać tutaj. Niewątpliwie to AI była głównym (choć nie jedynym) bodźcem do wprowadzenia zmian. Okazało się bowiem, że AI bardzo precyzyjnie uwydatniła istniejące w nim problemy i poniekąd zmusiła mnie do przemodelowania go, głównie w zakresie monitorowania i oceniania procesu a nie tylko finalnego produktu.
W tym artykule omawiam zmiany, jakie wprowadziłam na końcowym etapie kursu z Pisania kreatywnego, tuż przed oddaniem finalnego zadania zaliczeniowego. Kurs ten adresowany jest do studentów 1. roku filologii angielskiej. Jest to kurs stacjonarny, w trakcie którego spotykam się z moimi studentami regularnie, raz w tygodniu na zajęciach 90-minutowych. Zarówno ja i moi studenci mamy dostęp do platformy zdalnego nauczania (Moodle), gdzie znajdują się wszystkie materiały kursowe.
5 zmian, które wprowadziłam przed finalnym zadaniem zaliczeniowym
W tej części artykułu pokazuję jakie elementy na stałe wprowadziłam na końcowym etapie moich zajęć z pisania, aby jeszcze lepiej pomóc studentom zrozumieć:
- jakie są wymogi stawiane finalnemu zadaniu zaliczeniowemu,
- nad czym powinni jeszcze popracować (które obszary wymagają od nich zwiększonej pracy),
- co powinni poprawić/zmienić przed oddaniem pracy,
a siebie upewnić, że oddawana praca została rzeczywiście napisana samodzielnie przez studenta.
Zmiana 1. Szczegółowe wytyczne dotyczące zadania finalnego
Zawsze zapoznawałam studentów z wytycznymi dotyczącymi finalnego zadania zaliczeniowego. Tym razem jednak ponownie sprawdziłam wytyczne pod kątem ich zgodności z założeniami kursu, kryteriami oceniania, oraz polityką AIową. Studenci otrzymali ode mnie „przepis” na opowiadanie idealne, w którym poruszyłam takie aspekty jak m.in.:
- Jak zacząć opowiadanie?
- Jak podzielić pracę?
- Jak zapisać dialogi?
- Jak stworzyć deklarację korzystania z AI?
- Jak zaznaczyć fragmenty bazujące na portfolio?
Innymi słowy – zebrałam w jednym miejscu wszystko to, czego uczyliśmy się przez cały semestr i na co należy zwrócić uwagę redagując swoją pracę. Uważne zapoznanie się z tymi kryteriami i sprawdzenie własnej pracy pod kątem jej zgodności z nimi niemal gwarantuje wysoką ocenę.
Kiedy wprowadzić: Wytyczne dotyczące finalnej pracy zaliczeniowej powinny być zaprezentowane już na początku kursu, aby studenci wiedzieli dokąd dążą. Jednak pod koniec kursu radzę raz jeszcze przypomnieć je studentom, wchodząc w więcej szczegółów niż na samym początku kursu.
Nauczona doświadczeniem wiedziałam jednak, że samo spisanie wytycznych wcale nie oznacza, że studenci się z nimi zapoznają a ja będę otrzymywała prace, które będą z nimi zgodne. Dlatego zdecydowałam się na kolejny krok, czyli…
Zmiana 2. Quiz z wytycznych do zadania finalnego
Na pomysł dotyczący quizu z wytycznych natknęłam się już kilka lat temu podczas lektury książki Flower Darby Small teaching online. Autorka rekomendowała takie krótkie testy w formule online, które mają „zmusić” studentów to zapoznania się z wymogami kursu. Wtedy myślałam, że mnie się to nie przyda. No bo po co robić quiz, skoro mam dobrze opisane kryteria finalnej pracy zaliczeniowej? Kiedy jednak znów wyobraziłam sobie, że 20% otrzymanych tekstów od razu po ich otwarciu będę musiała odesłać ze względu na uchybienia formalne (nieprawidłowy format pliku, brak niektórych części pracy – tytułu, deklaracji wykorzystania AI itd.) stwierdziłam, że najwyższy czas spróbować czegoś nowego. Dlatego zdecydowałam się wprowadzić taki test weryfikujący zapoznanie się z wytycznymi dotyczącymi finalnego zadania zaliczeniowego. Jest to quiz online, zamieszczony na platformie, samosprawdzający się, do którego student może podchodzić dowolną liczbę razy.
Kiedy wprowadzić: Student powinien zrobić quiz przed oddaniem finalnej pracy. Chodzi o to, aby upewnić się, że student wie, jak powinna wyglądać finalna praca zanim prześle ją do mnie. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby student wykonał quiz już przed przyjściem na konsultacje czy przed peer review.
Protip: Do tworzenia quizu można wykorzystać sztuczną inteligencję. Wystarczy jedynie dać jej wytyczne kursowe i na ich podstawie poprosić o wygenerowanie pytań quizowych.
Zmiana 3. Refleksyjne zadanie – nad czym muszę jeszcze popracować?
Do tej pory moi studenci na sam koniec kursu, już po oddaniu finalnego zadania zaliczeniowego, wykonywali refleksyjne zadanie. Ono również było inspirowane pomysłem Flower Darby. Wymagało ono od studentów „zatrzymania się” i refleksyjnego spojrzenia na to, czego nauczyli się podczas kursu, jakie elementy były dla nich najbardziej przydatne i co zabierają ze sobą z kursu. Z każdym rokiem jednak coraz częściej zastanawiałam się, czy to zadanie faktycznie coś im daje. A ostatnio, w czasach AI, coraz częściej miałam wrażenie, że refleksje niestety nie pochodzą od studentów, ale są generowane przez AI.
Dlatego w tym roku zdecydowałam się na zmianę. Chciałam, aby to zadanie było związane z ich finalnym zadaniem zaliczeniowym, aby pomogło im zorientować się na jakich obszarach muszą się skupić pisząc (lub redagując) finalną pracę. Może jest to gramatyka: mylą czasy? nie znają form czasowników nieregularnych? Być może powinni być uważniejsi stawiając przecinki, ponieważ interpunkcja nie jest ich mocną stroną? Może widać to także przy zapisywaniu dialogów? A może mają problem z podzieleniem pracy na części? Może nie wiedzą jak wyodrębnić poszczególne akapity? O tych wszystkich aspektach oczywiście rozmawialiśmy w trakcie trwania kursu. Zwracałam też na nie uwagę studentów pod ich cotygodniowymi wpisami do portfolio. Ale zasugerować to jedno, a zdać sobie sprawę nad czym trzeba popracować to drugie. Dlatego w tym roku testuję właśnie taki format ćwiczenia. I już mogę powiedzieć, że to, co ja zasugerowałam jako obszary do poprawy bardzo często znajduje swoje odzwierciedlenie w tym, co mówią studenci. A to ważny krok na drodze do skutecznej autokorekty pracy.
Kiedy wprowadzić: Refleksyjne zadanie jest ostatnim zadaniem, które zawarłam w portfolio. Studenci wykonują je tuż przed napisaniem finalnej pracy. Odpowiadając na pytanie z polecenia, studenci powinni kierować się tym, z czym czują, że mają problemy.
Zmiana 4. Konsultacja z wykładowcą
Po zapoznaniu się z wytycznymi, wykonaniu quizu i refleksyjnego zadania, student powinien oddać pracę, która te wytyczne spełnia. Teoretycznie. Praktycznie dzieje się jednak tak, że praca, często już na pierwszy rzut oka, wymaga poprawek, które nie zostały wychwycone ani przez jej autora ani przez komentującego pracę rówieśnika. (Peer review finalnej pracy zaliczeniowej to nadal obowiązkowy element mojego kursu.) Stąd decyzja o wpisaniu na stałe w grafik konsultacji, na które studenci przynoszą gotową (lub prawie gotową) wydrukowaną pracę zaliczeniową, abym mogła na nią zerknąć zanim ją oddadzą. Ten krok przetestowałam też na innych moich kursach. Wniosek jest jeden: na razie nie było jeszcze ani jednej pracy, która byłaby w 100% gotowa do oddania w momencie jej drukowania. Zawsze jest obszar, który wymaga edycji, redakcji, rozwinięcia itd. Dzięki konsultacjom jest on wychwytywany przeze mnie przed a nie po oddaniu pracy, co pozwala zaoszczędzać czas zarówno mnie jak i moim studentom.
Kiedy wprowadzić: Byłoby najlepiej, gdyby konsultacje odbywały się po napisaniu przez studentów pierwszego szkicu pracy. Polecam, aby najpierw zastosować peer review, a dopiero po wprowadzeniu sugerowanych przez rówieśników poprawek wyznaczyć konsultacje z nauczycielem. Zawsze jednak powinny one odbywać się zanim studenci oddadzą finalną pracę.
Zmiana 5. Finalny in-class writing
Ponieważ nadal duża część prac zaliczeniowych jest pisana przez moich studentów poza salą zajęciową, zaprojektowałam zmianę, która ma mi pozwolić się upewnić, że tekst oddany przez studenta w ramach finalnego zadania został faktycznie napisany przez niego samego a nie przez AI. (W przyszłym roku, inspirowana praktykami Lily Abadal, zamierzam pójść w stronę pisania finalnej pracy na zajęciach. Ale to dopiero w przyszłym roku.) Przypomnę, że moi studenci w ramach zaliczenia tworzą opowiadanie (short story). Finalny in-class writing może zatem polegać na napisaniu prequela czy sequela do napisanego opowiadania, dopisaniu nieznanego dotąd wątku z życia głównego bohatera, ukazaniu lepiej jednego z pobocznych bohaterów. To zadanie sprawdza nie tylko znajomość treści opowiadania ale jest także doskonałą próbką umiejętności językowych i pisarskich moich studentów.
Kiedy wprowadzić: Ostatni in-class writing organizujemy po oddaniu przez studentów finalnej pracy. Dzięki temu studenci wiedzą jak wygląda ich praca i na jej podstawie są w stanie napisać coś więcej. My tymczasem możemy sprawdzić jak ma się in-class writing do oddanej pracy, zarówno merytorycznie jak i językowo.
Podsumowanie
Nadal jestem w fazie testowania tych 5 mikro zmian, które opisałam powyżej. Już teraz widzę kilka bardzo konkretnych korzyści wynikających z ich wprowadzenia:
- studenci regularniej konsultują ze mną swoje pomysły na pracę,
- częściej pytają o kwestie, które nadal budzą ich wątpliwości,
- mam możliwość zwracania uwagi na obszary wymagające poprawy jeszcze przed oddaniem finalnej wersji pracy,
- mogę obserwować proces powstawania pracy, co ułatwia wykrywanie niesamodzielności,
- studenci wykazują większą samodzielność podczas pisania finalnej pracy.
I choć w tym roku czuję, że zmiany, które regularnie wprowadzam są podyktowane wejściem w życie akademickie AI, to tak naprawdę dotyczą one lepszego projektowania kursów, ich procesu, a także lepszego sposobu weryfikowania czego studenci się uczą.
Dlatego zachęcam Was do uważnego obserwowania tego, co dzieje się na Waszych zajęciach, nawet (a może szczególnie) na tych ulubionych. Bo często nie chcemy do siebie dopuścić myśli, że coś, co tak pieczołowicie projektowaliśmy, ma jakieś luki, że jest po prostu niedoskonałe na czasy, jakie mamy. Dlatego warto otworzyć się na inne rozwiązania i małymi kroczkami przeprojektowywać swoje kursy, aby jak najlepiej zachęcały one naszych uczniów i studentów do angażowania się w regularny proces wzrastania w wiedzę.
Jednocześnie jestem przekonana, że moje wskazówki sprawdzą się także na innych kursach, w których w ramach finalnego zadania zaliczeniowego studenci pracują nad dłuższym zadaniem, chociażby projektowym.
Inspiracje, które wykorzystałam w moim artykule:
- Abadal, L. 2025. The handwritten, AI-proof, scaffolded term paper. Substack.
- Darby, F. 2019. Small teaching online. Applying learning science in online classes. Jossey-Bass.